وعده كه فردا نموده ، جهت آن كه دو قبيح به فعل مىآيد ، يكى عزم به قبيح و يكى ديگر فعل قبيح . و اگر ترك نمايد كذب را تخلّف عزم به كذب و فعل آن هر دو نموده خواهد بود ، و اين هر دو وجه حسن است كه به فعل آورده . و اگر مىكرد يك قبيحى كه فعل كذب بود به عمل آورده بود با عزم آن و در تخلّص نبى - صلّى اللّه عليه و آله - كه قسم اوّل بود ممكن است كه نحوى توريه كند در كذب [ ب - 234 ] يا آن كه لفظى بگويد بدون قصد در معنى آن كذب ، و ايضا آنچه مفسده بود به نحوى كه حسن شود قبيح كه گذشت در شبهه اشاعره غير منفكّ است در صورت تخلّص نبى - صلّى اللّه عليه و آله - از جهت آن كه قبح كذب به اعتبارى از آن منفكّ نمىشود و همچنين عدم انفكاك حسن تخلّص نبى - صلّى اللّه عليه و آله « 1 » - پس به دو اعتبار حسن و قبح هر دو در آن هست . قال : : و الجبر باطل . « 2 » اين جواب از شبهه آخرى است از براى اشاعره و اين شبهه آن است كه گفته‌اند كه : جبر حقّ است ، پس منتفيست حسن و قبح عقلى به جهت آن كه اختيارى نيست عباد را . و بيان صدق مقدّم كه جبر باشد خواهد آمد و جواب آن طعن در صغرى است كه گفته‌اند حقّ است جبر ، و خواهد آمد بحث در آن نيز .

--> ( 1 ) . ن : - ص ( 2 ) . كشف المراد / 305